De toename van nieuwe (technologische) mogelijkheden creëert een spanningsveld tussen dat wat mogelijk is, en dat wat gewenst is. De verhouding tussen mens-machine en mensen onderling verandert onder invloed van deze mogelijkheden en biedt daarbij kansen, maar ook gevaren voor zowel het individu alsmede de samenleving in zijn geheel. Vrijheden en rechten – waar generaties voor hebben gestreden – staan op gespannen voet met de ongelooflijke hoeveelheid mogelijkheden om technologie in te zetten bij het verzamelen van de meest intieme details ten behoeve van de bestrijding van criminaliteit en terrorisme. Ongeacht effectiviteit of bijwerkingen.

De balans neigt steeds meer door te slaan richting een samenleving waarin de wens tot volledig controle, orde en (schijn) veiligheid centraal staat ongeacht ethische, principiële en feitelijke bezwaren. Het wordt hoog tijd dat de balans wordt hersteld en de afbraak van burgerrechten een halt wordt toegeroepen.

Bovenstaande citaat is vrijwel letterlijk overgenomen uit een tekst die ik schreef toen ik nog betrokken was bij Vrijbit als basis voor de statuten. Inmiddels ben ik niet meer betrokken bij Vrijbit zoals hier al eerder was te lezen. Een illusie armer en een ervaring rijker. Dit heeft mij er echter niet van weerhouden om met beperkte hand en span diensten, zij die onze burgerrechten trachten te waarborgen zoveel mogelijk te ondersteunen. Ik lijk (gelukkig!) niet de enige te zijn.

Sinds enkele maanden constateer ik dat burgerrechten, zoals het recht op privacy, serieuzer (eindelijk!) lijken te worden genomen. Dit baseer ik op het feit dat er steeds meer clubjes en organisaties van zich laten horen die zich uitspreken tegen de afbraak van burgerrechten door de overheid. Naast Vrijbit, is Bits of Freedom weer terug van weggeweest, en is er zelfs vanuit het Humanistisch Verbond een Platform Burgerrechten opgezet.

Uit het niets kwam daar vandaag een nieuwe club mensen bij genaamd 2 plus 2 makes 4, met een in mijn optiek briljante, controversiële actie die hopelijk inmiddels al veel stof doet opwaaien. Deze actie ‘Het Nieuwe Rijk‘ waarbij ze een folder hebben gemaakt die op het eerste gezicht in zowel tekst als beeld gelijkenis vertoont met de Rijksoverheid propaganda (pdf), beschrijft hoe de burger kosteloos het Burger Surveillance Service Nummer op de linker arm kan laten tatoeëren. Er wordt uitgelegd hoe men een tatoeage kan laten plaatsen, wat de voorwaarden hiervoor zijn en de voordelen van het hebben van je BSN als tatoeage.

Oftwel een geslaagde intelligentie parodie op de Rijksoverheid propaganda die stof tot nadenken biedt.

De reacties in de media geven aan dat er blijkbaar mensen zijn voor wie deze persiflage inmiddels de realiteit zo dicht benaderd, dat zij het niet kunnen onderscheiden van de regulier Rijksoverheid propaganda. Treurig en beangstigend. De Rijksoverheid is ‘not amused’ en staatssecretaris Ank Bijleveld (Binnenlandse Zaken) heeft aangegeven dat ze aangifte tegen de makers van de folder zal doen. Welke wet(ten) de makers van de folder hebben overtreden is niet duidelijk. Zal dit de derde (1e en 2e) keer worden dat de regering overtrokken, krampachtig, en vooral ook autoritair optreedt tegen een kunst uiting?

Mijns inziens een succesvolle goed uitgevoerde actie die hopelijk leidt tot een maatschappij brede discussie omtrent burgerrechten, maar vooral ook tot daden van onze gekozen volksvertegenwoordigers in het waarborgen en herstellen van onze burgerrechten!

Des te meer data er verzameld wordt, des te groter de kans dat die data (deels) in verkeerde handen kan komen of dat hier fouten mee worden gemaakt (denk bijvoorbeeld aan fout-positief of fout-negatief of simpelweg een tikfoutje). Om over het (mis)gebruik van de data voor andere (toekomstige) doeleinden nog maar niet te spreken. Het oude spreekwoord ‘wie wat bewaart, heeft wat‘ krijgt zo een wrange bijsmaak.

Het nieuwe paspoort met daarin de vingerafdrukken van de bijbehorende persoon, de ov-chipkaart met de opslag van het reisverkeer, de opslag van telefoon en data verkeersgegevens en het te verwachten electronisch patienten dossier (EPD) zullen tezamen met de onbedwingbare lust tot het verzamelen van gevoelige informatie door het bedrijfsleven een steeds grotere aantrekkingskracht op criminelen gaan uitoefenen, omdat het misbruik van dit soort gegevens steeds makkelijker en dus economisch interessanter wordt.

Privacy en daarmee het zelf kunnen bepalen wie toegang krijgt tot mijn gegevens zal dus steeds belangrijker worden tegen identiteitsfraude, maar gezien deze lijst is onze overheid op dit moment vooral bezig met maatregelen die privacy ondermijnt, de democratie en de bijbehorende vrijheden inperkt en de (goed georganiseerde) criminelen een steeds mooiere toekomst beloofd. Voorlopig hoeven we dus niet te rekenen op onze overheid.

Wellicht een goed idee om deze materie nogmaals te overdenken ten tijde van verkiezingen wanneer er weer om onze stem wordt gevraagd? Tot die tijd raad ik iedereen aan om organisaties zoals Vrijbit (ik was betrokken bij de oprichting van Vrijbit) of Bits of Freedom (ik ben betrokken bij het opzetten van de nieuwe Bof website) te ondersteunen in het tegen gaan van deze data verzamelingsdrift!

(foto: privacy door rpongsaj gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding licentie)

Geachte politici van Nederland,

Afgelopen dinsdag las ik op Webwereld over EP Sophie in ‘t Veld en haar standpunt jegens het steeds verder afnemen van de privacy in Nederland. Ik deel hierin volledig haar standpunt dat de burgers -iedereen- deze afname een halt moeten toeroepen. We weten namelijk dat macht corrumpeert en dat er daarom altijd een delicate balans is tussen de machthebbers en het toezicht op deze machthebbers dient te zijn. Zoals de romeinse dichter Juvenalis al schreef: Quis custodiet ipsos custodes?

Dat het hier niet slechts om abstracte filosofische verhandeling gaat wordt duidelijk gemaakt met enkele voorbeelden van mevrouw in ‘t Veld:

“Dat het verkeerd kan gaan, weten we wel. Vraag het maar mensen uit het voormalig Oostblok of vermeende communisten uit de McCarthy-periode in de Verenigde Staten”

Niet alleen kan het verkeerd gaan in het geval van een regering die minder goede bedoelingen heeft, zoals ten tijde van de Tweede Wereldoorlog waarbij Nederland werd onderdrukt door de Duitsers, maar ook simpelweg doordat er fouten worden gemaakt dan wel doordat het systeem misbruikt wordt door individuen.

Er wordt zoveel informatie over ons allen verzameld dat het slechts een kwestie van tijd is voordat er (grove) fouten worden gemaakt. Tenminste als die inmiddels al niet zijn gemaakt. Waarbij direct de vraag oprijst wat te doen in het geval dat er een foutje wordt gemaakt? Heeft de burger nog een kans om dit recht te zetten? Ik vrees van niet.

Op de website Sargasso.nl is een opsomming terug te vinden van alle recente ontwikkelingen omtrent de afbreuk van privacy. Hierbij wordt helder uiteengezet dat het veelal gaat om maatregelen die stapje voor stapje steeds verder onze privacy en vrijheid als individuele burgers afbreekt. Waarbij telkens weer door diverse politici wordt betoogd dat nu de grens is bereikt. Echter veelal worden deze grenzen opgerekt door het aanpassen en uitbreiden van eerder doorgevoerde maatregelen. Dit gebeurt op nationaal niveau maar ook op Europees niveau. Waarbij het credo lijkt te worden: iedereen is schuldig tenzij het tegendeel wordt bewezen. Dat hierbij het rechts principe van iedereen is onschuldig tenzij het tegendeel is bewezen compleet wordt omgedraaid lijkt niet te deren.

De overheid vertrouwt ons niet (meer), maar waarom zouden wij de overheid nog vertrouwen?

Het meest recent voorstel rondom de aanpassing van de Paspoort wet, waarbij vingerafdrukken en gelaatskenmerken worden opgeslagen heeft mij met stomheid geslagen. Ruim 16 miljoen mensen dienen zichzelf verplicht te laten kenmerken als potentieel crimineel. Het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens wordt volgens het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) hiermee geschonden. En of het geschonden wordt! Echter een ‘opstand’, zoals voorzichtig geopperd door in ‘t Veld laat op zich wachten en het merendeel van onze vertegenwoordigers lijkt het niets te deren. Sterker nog ex-officier van justitie Fred Teeven en VVD Tweede Kamerlid concludeert in Trouw :

…de aandacht voor privacy maar overdreven, want ’als je niets te verbergen hebt, heb je ook niets te vrezen’. Anonimiteit is de voedingsbodem van criminaliteit, stelt hij. Dus hoe meer camera’s en sensoren, hoe veiliger de samenleving.

De uitspraken van de heer Teeven zijn schokkend. Als geen ander zou de heer Teeven gezien zijn achtergrond het principe van ‘onschuldig tot het tegendeel is bewezen’ zou moeten erkennen en waarderen. Als zelfs ex-leden van het rechterlijke apparaat in staat zijn tot dit soort domme zwart-wit uitspraken dan biedt dit weinig hoop voor het bestuur van Nederland. Ik hoop dat u als politieke vertegenwoordigers mijn ongelijk zult bewijzen door de afkalving van de privacy in Nederland tegen te gaan. Als u nog twijfelt waarom dit van belang is, vraag u zelf dan eens af:Wilt u echt alles omtrent uw leven met onbekenden delen zonder dat u hierin een keuze heeft?